Hộp đựng bí ẩn trước kia không phải laptop Xiaomi, đó là router Mi Wifi 3

smartphone vẫn còn chưa kịp “nguội”, ZTE đã từng cùng Huawei kiêu hãnh đứng trong top 5 nhà sản xuất smartphone hàng đầu thế giới. Kết thúc năm 2015, sản lượng smartphone ZTE chỉ đạt mức 56 triệu máy, thấp hơn 4 triệu máy so với mục tiêu đặt ra vào đầu năm. Cái tên ZTE giờ đã chìm vào quên lãng và giờ đây chỉ được coi là một thương hiệu hạng hai.Ở thế đối lập với Lenovo, Xiaomi và ZTE là OPPO, Meizu và Huawei. OPPO kết thúc năm 2015 với số smartphone xuất xưởng đạt 50 triệu chiếc, tăng 67% so với 2014. Con số này cho phép OPPO, một tên tuổi vẫn còn khá xa lạ với phần đông người tiêu dùng toàn cầu lọt vào top 10 thế giới ở vị trí thứ 8 (theo ước tính của TrendForce). Doanh số  thay màn hình Sony Z3 Meizu đạt được trong năm vừa qua “chỉ” là 20 triệu smartphone, nhưng kể cả con số khiêm tốn đó vẫn tương đương với mức tăng trưởng 350% so với 2014, tích cực chuẩn bị cho Meizu thoát khỏi hình ảnh “cấp thấp” và chuẩn bị bước vào cuộc chơi nghiêm túc với các ông lớn.Câu hỏi đã luôn được đặt ra với mô hình kinh doanh do Xiaomi khởi xướng là tính bền vững. Cả những startup được đầu tư khủng như Xiaomi hay những công ty có tiềm lực như Huawei cũng không thể chịu lỗ trong một thời gian dài trước khi các nhà đầu tư chán nản và bỏ cuộc. Và bất kể là Huawei hay Xiaomi chiến thắng trong từng quý, từng năm thì cuộc đua smartphone cấu hình cao giá rẻ cũng chỉ có thể khắc nghiệt hơn chứ không thể giảm nhiệt. Trong những cuộc đua phá giá, không có ai là người chiến thắng cả. Đây là cuộc đua xem ai sẽ “chết” trước và ai còn tồn tại chứ không phải là cuộc đua lên đỉnh cao.

Nhưng tên tuổi duy nhất tại Trung Quốc có thể mỉm cười một cách hoàn toàn mãn nguyện khi năm 2015 qua đi có lẽ sẽ là Huawei. Kết thúc năm 2015, Huawei trở thành nhà sản xuất đầu tiên đến từ quốc gia đông dân nhất thế giới chạm mốc 100 triệu smartphone bán ra. Mảng di động của Huawei đạt tới trị giá 7,2 tỷ USD; vị trí thứ 3 của công ty trên chiến trường smartphone toàn cầu là không thể bị phá bỏ.Bất kể doanh số có đem lại những tín hiệu đáng mừng hay không, Xiaomi, Huawei, Lenovo và OPPO đang tham gia vào một cuộc chiến không thể có người chiến thắng.Là một công ty nội bộ, Xiaomi không công bố các con số doanh thu và lợi nhuận chính xác, nhưng một văn bản tài chính hé lộ vào năm 2013 cho biết lợi nhuận biên mà hãng này đạt được  giá thay cảm ứng sony Z chỉ là 3%. Con số này có nghĩa rằng với mỗi chiếc Mi 5 bán ra ở giá 2000 Tệ (vào khoảng 7 triệu đồng), Xiaomi chỉ đạt mức lãi 60 Tệ (205.000 đồng). Cùng lúc, Apple đạt tỷ suất lợi nhuận vào khoảng 40%. Với một chiếc iPhone 6s bán ra ở mức 650 USD (khoảng 14,5 triệu đồng), Apple ăn lãi 260 USD, tức là vào khoảng 5,8 triệu đồng.Xiaomi có thể đạt sản lượng gần với Apple, nhưng bán ra… 28 chiếc Mi 5 mới giúp công ty Trung Quốc này đạt lợi nhuận bằng chiếc iPhone 6s của Apple. Bạn có thể hình dung ra những mức chênh lệch tương tự với Honor 7 hay Moto G hoặc những chiếc smartphone giá rẻ khác.

Tạm gác yếu tố chất lượng, xét về mặt kinh doanh iPhone là thiên đường còn Xiaomi là địa ngục.

Tốc độ tăng trưởng của thị trường smartphone toàn cầu trong năm 2016 đạt 10,4%, giảm còn một nửa so với mức tăng trưởng của năm 2015. Thậm chí, dự đoán ban đầu của IDC còn cho rằng năm 2015 sẽ là năm đầu tiên con số này giảm xuống mức một chữ số. Trong khi các nhà sản xuất đã (may mắn) vượt qua dự đoán này, tốc độ tăng trưởng của thị trường smartphone chắc chắn sẽ không thể đạt mức 2 chữ số trong năm 2016. Đến năm 2017, số lượng smartphone bán ra có thể còn suy giảm so với 2016.Đáng lo ngại hơn, thị trường Trung Quốc – nơi tập trung sức sống của các nhà sản xuất nội địa, cũng đã tuột dốc không phanh. Đầu năm 2015, các nhà sản xuất hồ hởi đón nhận tin mừng rằng số smartphone xuất xưởng tại Trung Quốc trong năm 2014 đã tăng 19,7%. Đến cuối năm 2015, các con số thống kê cho thấy sản lượng smartphone tại quốc gia này trong năm 2015 chỉ tăng chưa đầy 2% so với năm trước. Xét tới cuộc khủng hoảng tiền tệ cùng một nền kinh tế không còn phát triển “nóng” như trước đây, gần như chắc chắn năm 2015 sẽ là năm chứng kiến thị trường smartphone Trung Quốc bắt đầu suy thoái.Tạm gác yếu tố chất lượng, xét về mặt kinh doanh iPhone là thiên đường còn giá thay màn hình sony z1  Xiaomi là địa ngục. Và ước tính này được đưa ra với giả thuyết rằng Xiaomi vẫn tiếp tục duy trì được lợi nhuận biên cho tới bây giờ. Nhưng, khi đặt mục tiêu 100 triệu máy bán ra rồi phải giảm xuống 80 triệu máy mà vẫn… hụt, rất có thể Xiaomi đã trở lại thua lỗ trong năm 2015.Chúng ta mới chỉ đề cập tới Xiaomi vì tên tuổi Trung Quốc này đã từng là một trong những hiện tượng tỏa sáng đáng kinh ngạc nhất của ngành sản xuất smartphone cách đây khoảng 2, 3 năm, nhưng thực tế là cái khó của Xiaomi cũng sẽ là cái khó của tất cả những ai tham gia vào chạy đua công nghệ theo kiểu phá giá lấy thị phần, bất kể đó là những người khổng lồ như Huawei, Lenovo, những startup hừng hực khí thế như Xiaomi, hay những công ty bứt tốc từ “chiếu dưới” như Meizu và OPPO. Chi phí linh kiện cho những chiếc smartphone 100 USD đầy hấp dẫn từ Trung Quốc sẽ là vào khoảng 40-60 USD, và khi bạn trừ tiếp đi các khoản chi phí “khó gọi tên” như marketing, phân phối hay tổ chức flash sale (loại hình kinh doanh ưa thích của Xiaomi và Huawei Honor), nhà sản xuất hoặc là chịu lợi nhuận rất nhỏ, hoặc là… chịu lỗ.